Klushuizen nu ook in wederopbouw flats

De opmars van klushuizen in Nederland is begonnen in de Rotterdamse wijk Spangen. Daar vonden adviesbureau Urbannerdam en  Hulshof Architecten in de gemeente Rotterdam een partner om het compleet vervallen Wallisblok van ruim 90 appartementen samen met  36 particulieren te renoveren.

Geen corporatie of projectontwikkelaar zag er destijds brood in, om in Spangen te investeren in woningen. De gemeente wilde snel een aanpak in Spangen en verkocht de woningen voor het symbolische bedrag van één euro aan kopers, die gezamenlijk de verplichting op zich namen om de panden te renoveren en er zelf te gaan wonen.

Het werd een groot succes. Er zijn door de kopers 36 verassende woningen variërend in grootte van 45 tot 325 vierkante gerealiseerd. Het Sociaal Cultureel Planbureau noemde het Klushuizenproject zelfs een van de weinig echt goed werkende instrumenten om differentiatie in wijken op gang te brengen.

Eerste naoorlogse Klushuizenflat

Een Klushuizenproject waar op dit moment  veel aandacht voor is, is Klussen op de Klarenstraat in Amsterdam Slotervaart. Woningcorporatie de Alliantie biedt een jaren vijftig portieketageflat aan kopers aan die samen de flat moeten gaan herverkavelen en renoveren. Het is voor het eerst in Nederland dat er in zo’n flat klushuizen worden verkocht. Hoewel nog niet de hele flat is verkocht aan klussers, ziet het er wel naar uit dat het een succesvol project gaat worden.

De flat bestaat nu nog uit 40 identieke appartementen van74 vierkante meterop een plint van bergingen en garages. Samen met Urbannerdam en Van Schagen architecten zijn inmiddels 20 kopers bezig met de herontwikkeling van de flat. Er komen appartementen van 74 tot200 vierkante meter. Woningen worden zowel horizontaal als verticaal samengevoegd. De begane grond wordt gedeeltelijk bestemd voor wonen zodat er ook grondgebonden woningen met een privé-tuin komen. De daken worden gebruikt voor dakterrassen en het plaatsen van zonnepanelen.

Kluskopers investeren meer

De kopers zijn de baas over de complete herontwikkeling. Ze maken vides, bijzondere trappen en bedenken zelf en met hulp van de architect hoe ze willen wonen.  Om geluidsoverlast te voorkomen worden overal zwevende dekvloeren en voorzetwanden geplaatst. Alle oude kunststof en houten puien worden vervangen door nieuwe aluminium puien waar iedereen zijn eigen indeling kan kiezen. De portieken worden aangepast zodat deze ook een chique uitstraling krijgen en de woningen hebben straks na de renovatie een energielabel van gemiddeld A. Voor de renovatie van het casco schakelen de kopers een aannemer in, daarna gaan de kopers zelf aan de slag gaan met het (laten) afbouwen van hun individuele woningen in de flat.

Woningcorporatie de Alliantie nu nog eigenaar van de flat aan de Klarenstraat laat de ontwikkeling geheel over aan de nieuwe kopers. Zij helpt waar dat gewenst is en is nog wel verantwoordelijk voor de verkoop van de laatste meters in de flat. Enthousiast is de Alliantie ook over de rol die de kopers nu al innemen in de buurt. Bij sociale activiteiten, inspraak- en meedenkbijeenkomsten zijn ze vaak van de partij, terwijl ze er nog lang niet wonen. De toekomstige klussers steken nu al veel energie in kennismaking met de buurt en de buren. Ze willen nu al verbindingen leggen en mensen leren kennen.

Goede begeleiding essentieel

Urbannerdam begeleidt de kopers gedurende het gehele proces van ontwikkeling van de plannen tot de aannemer het gerenoveerde casco oplevert. Klushuizen zijn veel ingewikkelder te realiseren dan je zou verwachten. Goede begeleiding vergt naast kennis van  financieringsvraagstukken, juridische onderwerpen en technische aspecten ook kennis van sociale processen. Je hebt te maken met individuele kopers, maar ook het collectief. Wat voor de een goed uitpakt, kan voor de andere koper negatieve consequenties hebben. Denk alleen maar eens aan de positie van leidingkanalen die door de woning van de boven en benedenburen moeten. Wie bepaalt er wat dan wel en niet kan?!

Hoewel er aan de flat zelf nu nog weinig te zien is, wordt er achter de schermen hard gewerkt om na de zomer van 2013 te starten met de renovatie. Rond maart 2014 kunnen individuele kopers dan aan de slag om hun woning geheel naar eigen smaak af te bouwen. Over anderhalf jaar moeten de klussers de hele renovatie hebben afgerond.

Grote kansen en soms onmogelijkheden

We zien veel potentie en gelukkig ook veel belangstelling voor het concept van Klushuizen in de naoorlogse voorraad. Door heel het land is er belangstelling voor de flat in de Klarenstraat. De Flat Kleiburg in de Bijlmer wordt ook via een vorm van Klushuizen opgeknapt. Fase 1 is al 100 procent verkocht en er lopen nog heel veel opties, waardoor de laatste traditionele honingraatflat in de Bijlmer voor de sloop is behoedt.

De voorraad met nog onverbeterde naoorlogse flats is enorm en dit concept biedt goede mogelijkheden om naast de flats ook de buurt een positieve boost te geven.  Maar het is niet zo dat iedere flat geschikt is. Onlangs nog heeft Urbannerdam een Nijmeegse woningcorporatie geadviseerd over een flat. Conclusie was dat in dat specifieke geval het erg lastig werd en wellicht ook te duur om er klushuizen van te maken.  De corporatie heeft op basis van het advies het besloten om de flat op de traditionele manier te renoveren.