Recept voor een succesvol stationsgebied

zaterdag 30 november 2013

timer 3 min

Een succes maken van je nieuwe stationsgebied, hoe doe je dat? Landelijk maken er meer reizigers gebruik van kleinere stations dan de befaamde ‘sleutelprojecten’ die volop in de belangstelling staan. De stationsgebieden zijn vaak het visitekaartje voor een nieuwe uitbreidingswijk of een historische kern. Gemeentes hebben dan vaak ook een gepaste ambitie ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit. Wat is het recept voor een succesvol station en hoe realiseer je dat in het krachtenspel met stakeholders, waaronder ProRail en NS? In dit artikel geeft Paul van der Ree, architect studioSK, Movares, een aantal actuele voorbeelden.

Vrijwel alle gemeenten hebben de ambitie om een stationsgebied in te richten en vorm te geven als entreegebied, als visitekaartje. Een station of halte geeft identiteit aan de stedelijke context; het is een beeldbepalend bouwwerk en magneetpunt in de stad, net als een gemeentehuis of bibliotheek.

Het is van belang dat vooraf iedere partij z’n eigen vormgevingsambities bepaalt en vastlegt. Dit klinkt eenvoudig, maar blijkt in de praktijk een moeilijk proces. Veel gemeenten lukt het wel om extra financiële middelen vrij te maken om meer uitstraling te realiseren. Maar met welk programma kan je de ambitie ook daadwerkelijk vormgeven en hoe krijg je de overige stakeholders mee?

Krimp van programma en versnippering

Veel actuele stationsprojecten hebben een zeer bescheiden programma, zolang je niet zit in de categorieën ‘Plus, Mega of Kathedraal’ (termen uit het ‘Spoorbeeld’). Dat zorgt in de basis ook voor een bescheiden volume en presentie. Wel zullen veel stations de komende tijd voorzien worden van toegangspoortjes, nieuw meubilair, toiletten en in een aantal gevallen een optimalisering van wachtvoorzieningen. Juist bij de kleinere stations kan dit al effect hebben. Afhankelijk van de aanpak kan dat positief of negatief uitpakken. Het is in ieder geval een geweldige kans om juist met een integrale aanpak werk met werk te maken – zie station Gorinchem en Emmen Zuid, waar de halte voor de bus en de trein gecombineerd zijn. Een ideaal tijdstip voor gemeentes om aan te sluiten, met aanvullend programma.

Gezonde dialoog over contractvorm

Het vervolgtraject blijkt echter vaak lastiger, want hoe houd je grip op het proces en de ruimtelijke kwaliteit en welke rol speelt ProRail hierin? Gemeenten zijn daar niet altijd van op de hoogte. Belangrijk is het om je niet te laten afschrikken. Minimaal is de rol van ProRail die van toetser, maar gemeenten kunnen ProRail ook gedelegeerd opdrachtgever maken voor de complete ontwikkeling, aanbesteding en realisatie van het station of de halte.