Raadhuis Freiburg baart opzien met zonnegevel

Auteur: Hans Fuchs 
Foto's: ingenhoven architects 

Green City Freiburg laat zich er graag op voorstaan PV-hoofdstad van Europa te zijn en voorloper als het gaat om duurzaam besturen. Dat is geen loze citymarketing, al ruim een decennium hanteert de Zuid-Duitse stad in alle politieke besluitvorming integrale duurzaamheid als vertrekpunt. De bouw incluis. Sinds 2007 volgt Freiburg een vaste procedure waarbij energiemaatregelen integraal worden meegenomen in bouwplannen. 

Die procedure volgde de stad Freiburg ook bij de herhuisvesting van de eigen ambtenaren. Bij de internationale prijsvraag die de stad in 2012 uitschreef voor een nieuw raadhuis in de wijk Stühlinger, hanteerde Freiburg een passiefhuisstandaard. Voor het nieuwe onderkomen van de gemeenteambtenaren gold voor het energieverbruik een bovengrens van 45 kWh/m²a, 40 procent minder dan in een regulier nieuw kantoorgebouw. En de stad hamerde op nieuwbouw met low tech duurzaamheid. 

Van passiefhuis naar Plusenergie 

ingenhoven architects won in 2013 de prijsvraag, onder andere door de sprong te maken van passiefhuisstandaard naar Plusenergie. Het nieuwe raadhuis aan de Fehrenbachallee is zodoende het eerste Plusenergie bestuursgebouw in Duitsland. Het surplus aan energie dat het stadskantoor levert, vloeit terug in het stadsnet. Het gebouw haalt zijn Plusenergie-standaard uit een waaier aan duurzame maatregelen, door ingenhoven architects gevat in het binnen het bureau ontwikkelde supergreen-concept.  

PV op lariks lamellen 

De ellipsvormige façade is een integraal onderdeel van het duurzame concept voor het nieuwe raadhuis. Aan de gevel bevinden zich beeldbepalende, naar buiten gevouwen verticale lamellen uit lokaal geoogst duurzaam lariks, op een aluminium stijl- en regel achterconstructie. In de lamellen zijn PV-panelen geïntegreerd. In totaal gaat het om 880 PV-panelen, gemonteerd in modules van 3,5 meter lang bij 70 centimeter breed, bijna 100 kg zwaar en goed voor een berekende opbrengst van 215,6 kWp. 

In de gevel zijn steeds vijf modules identiek georiënteerd op de zon. De oriëntering is vast, de panelen kunnen niet meebewegen met de zon, uit kostenoverwegingen. De verticale PV-panelen reduceren tegelijkertijd opwarming en verblinding, meldt ingenhoven architects. Het glas in de gevel is triple isolatieglas. 

Op het dak bevinden zich zonnecollectoren en PV-panelen die onder een hellinghoek staan van circa 10 procent en goed zijn voor een berekende opbrengst van ongeveer 500 kWp. 

De meerkosten die verbonden zijn aan het energieconcept van het raadhuis worden in ongeveer tien jaar tijd terug verdiend. De komende twee jaar monitort de universiteit van Freiburg energieverbruik en -opbrengst van het eerste Duitse Plusenergie bestuursgebouw. 

Dit artikel is verschenen in Stedebouw & Architectuur nummer 3/4, juli 2018.