‘Ouderen willen best verhuizen’

Auteur: Yvonne Witter

Boelhouwer houdt zich bezig met woningmarktbeleid. “In de crisistijd was er ruimte voor kleinschalige woonprojecten van burgers zelf”, aldus de professor. “Nu zijn deze lastiger te realiseren: de bouwkosten zijn gestegen, onder andere door de duurzaamheideisen, en de grond is duur. Vooral in de Randstad, maar ook daarbuiten.” Gemeenten doen volgens Boelhouwer te weinig aan seniorenhuisvesting en projectontwikkelaars zien meer heil in grootschalige woonprojecten voor de kapitaalkrachtige vraag van nu. Er is dus weinig aandacht voor de vraag op langere termijn.

Pittige opgave

Het is momenteel moeilijk voor burgers om zelf projecten te realiseren. Daarom adviseert Boelhouwer hen om zich te organiseren en zich te laten horen. “Wethouders zijn gevoelig voor druk van burgers. Wie wil er nu niet in zijn of haar gemeente een mooi wooninitiatief voor ouderen hebben? Gebruik je politieke macht als oudere burger.” Gemeenten hebben weinig grond, dus is het wel zaak dat zij in afstemming met de markt toch ruimte bieden voor deze initiatieven. Ook in overleg met corporaties. Boelhouwer: “Corporaties hebben de laatste jaren weinig kunnen doen voor de senioren en, meer specifiek, voor woonzorgprojecten. Dat komt door de strakke regels van de woningwet en het feit dat hun productie bijna gehalveerd is. Gelukkig komt er weer meer beleidsruimte voor de corporaties, maar er ligt genoeg op hun bord: zij moeten ook verduurzamen. Dat is een pittige opgave.”

Boelhouwer vindt dat gemeenten meer aandacht moeten besteden aan seniorenhuisvesting. “De gemeente Amsterdam doet dit wel. Zij zetten in op collectieve woonvormen waar ook mogelijkheden liggen voor geclusterd wonen. Een mooie woonvorm waar mensen naar elkaar omkijken. Dat bespaart zorg en welzijnskosten en je maakt woningen vrij. Bovendien zoeken jongeren ook een woning. Je slaat dus twee vliegen in één klap als je woningen voor ouderen bouwt, want dan komen er weer woningen vrij voor jongeren.”

De Aahof in de Zwolse wijk Aa-landen. De Stichting Knarrenhof telt intussen 22.000 leden. Foto door Stichting Knarrenhof

Rompslomp

Boelhouwer vermoedt dat wanneer er meer betaalbare alternatieven zijn, ouderen best willen verhuizen. Er is volgens hem een latente behoefte. Boelhouwer: “Kijk maar naar hoeveel belangstellenden er zijn voor de Knarrenhof, een woonvorm waarbij mensen samen wonen met de nodige privacy, voorzieningen delen en naar elkaar omkijken. Zij hebben 22.000 leden.” De belangstelling is enorm. Het concept sluit aan bij de woonwens van veel ouderen: het hofje van vroeger met het gemak van heden. Initiatieven van deze woonvorm vind je door het hele land. Toch zijn er nog maar vijf van gerealiseerd, doordat er weinig locaties beschikbaar zijn en gemeenten te weinig meewerken.

“Als ouderen in de empty-nest-fase belanden, dus als de kinderen de deur uit zijn, denken zij vaak wel na over hun woning. Als ze dan geen goed alternatief vinden, blijven ze zitten totdat een urgente situatie optreedt. Dan is het moeilijk een andere woning te vinden.” Ouderen zouden volgens de professor dus al eerder de stap moeten wagen. “Zij zien op tegen de rompslomp van het verhuizen. Ze stellen het uit en als het fysiek niet meer gaat, besluiten ze om bijvoorbeeld beneden te slapen en niet meer op de bovenverdieping te komen, of een trapliftje te plaatsen.”  Soms kan een doorstroommakelaar helpen. Die kan met de ouderen meedenken over alternatieve woonvormen en hen de weg wijzen. 

Lees verder in Stedebouw & Architectuur #2 van 2021, thema Bouw & Zorg

De volledige versie van dit interview met Peter Boelhouwer is te lezen in de nieuwste editie van Stedebouw & Architectuur. Dit nummer verschijnt op 19 maart, maar is nu al te vinden in onze digitale bibliotheek.