Oud worden in eigen buurt: zijn buurten voldoende toegerust?

In het artikel ‘Oud worden in eigen buurt: het kan, maar gaat niet vanzelf’ op Socialevraagstukken.nl schrijft Hanna van Dijk over haar proefschrift. Van Dijk is socioloog en werkt als onderzoeker en docent bij het instituut Beleid en Management Gezondheidszorg van de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Belang van de buurt

Uit haar onderzoek in Rotterdam komt naar voren dat ouderen (70+) ‘eraan hechten oud te worden in eigen buurt’. Zo zegt 63 procent ‘koste wat kost’ thuis te willen blijven wonen en wil 26 procent alleen verhuizen naar een verzorgings- of verpleeghuis als er ‘echt geen andere optie is’.

In haar onderzoek ziet Van Dijk dat ‘de buurt er voor ouderen wezenlijk toe doet’. Ouderen brengen er de meeste tijd door en zijn in toenemende mate aangewezen op hun buurt, waarbij sociale en fysieke buurtkenmerken een belangrijke rol spelen. Hoe ouderen de veiligheid in hun buurt ervaren en hoe de sociale relaties tussen buurtbewoners zijn, zijn ook factoren die van invloed zijn op het welzijn van ouderen.

Hierbij merkt Van Dijk wel op dat de buurt niet ‘alleen zaligmakend’ is: ouderen vrezen ook voor ‘overmatige sociale controle’ en voor ‘het verlies van hun privacy en onafhankelijkheid’.

Even buurten

Met collega’s heeft Van Dijk het experiment Even Buurten in Rotterdam (onderdeel van het Nationaal Programma Ouderenzorg) geëvalueerd. Dit project ‘beoogt de formele en informele netwerken rondom ouderen te ondersteunen opdat zij zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen’.

Van Dijk stelt dat er ‘nog niet echt sprake is van een integrale wijkaanpak’. Vaak zijn het professionals die integrale zorg en ondersteuning bieden, aangezien de ‘noodzakelijke randvoorwaarden op het niveau van beleid, organisaties en buurten ontbreken’. Maar die professionals moeten wel vertrouwd raken met de kenmerken van een buurt en hebben ook behoefte aan ondersteuning. Verder kost het onder meer veel tijd om bij de doelgroep binnen te komen en het vertrouwen van de ouderen te winnen.

Burenhulp en samenwerking

Volgens Van Dijk zijn structuren zoals Even Buurten wel nodig ‘om de beleidsambities voor burenhulp en samenwerking tussen het formele en informele netwerk te ondersteunen’. Burenhulp en samenwerking ontstaan immers ‘niet vanzelf op grote schaal’.

Maar Van Dijk stelt wel dat ‘de dynamiek en complexiteit van de zoektocht naar een integrale wijkaanpak vraagt om een gedegen evaluatieonderzoek’. Er moet aandacht komen voor de randvoorwaarden, anders ‘blijven partners binnen zorg en welzijn (gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties, verzekeraars, maar ook vrijwilligers en buurtbewoners) gericht op hun eigen belang en bestaansrecht’.

Bron: ‘Oud worden in eigen buurt: het kan, maar gaat niet vanzelf’ van Hanna van Dijk op Socialevraagstukken.nl

Meer info: het proefschrift ‘Neighbourhoods for ageing in place’ van Hanna van Dijk
 

Langer zelfstandig wonen is een onderwerp waar we ruim aandacht aan besteedden in het februarinummer van Stedebouw & Architectuur van 2015. U downloadt dit nummer, met onder meer een interview met Marnix Norder van Aanjaagteam Langer Zelfstandig Wonen, in onze bibliotheek.