Menselijke fouten sterk bepalend bij constructieve veiligheid in de bouw

Maastricht

24 April 2003: vijf balkons van het appartementengebouw Patio Sevilla in Maastricht storten in, waarbij twee mensen omkomen. Inwoners zijn geschokt bij het idee dat hun woning onveilig kon zijn. Er is onbegrip in de algemene opinie: ‘hoe is het mogelijk dat dit kan gebeuren in een land als het onze?’ In ontwikkelde landen zoals Nederland, is er immers een overvloed aan kennis aanwezig over hoe een bouwwerk moet worden berekend, getekend en gebouwd.

Menselijk

Na de gebeurtenissen in Maastricht werden diverse initiatieven gestart en maatregelen ingevoerd om de constructieve veiligheid te verbeteren. ‘De huidige maatregelen op het gebied van bouwmanagement zijn in de normen echter weinig concreet gedefinieerd en organisatorische factoren krijgen vrijwel geen aandacht’, zegt wetenschapper Karel Terwel. Zijn promotie-onderzoek naar constructieve veiligheid toont onder meer aan dat 90 procent van de schadegevallen wordt veroorzaakt door menselijke fouten in ontwerp, uitvoering en gebruik. ‘Toch wordt de factor ‘menselijke fouten’ nu niet meegenomen in de constructie-berekeningen’, zegt Terwel.

Anti-autoritair

Terwel richtte zich daarom in zijn onderzoek op het identificeren van menselijke en organisatorische fouten en de achterliggende factoren daarin. Hij constateerde op landelijk niveau een groot aantal zaken die de constructieve veiligheid in de bouw negatief beïnvloeden: de focus op laagste prijs en krappe tijdsplanning, fragmentatie van de bouw, een reactieve cultuur, anti-autoritair gedrag, twijfelachtig niveau van hoger technisch onderwijs, beperkt gebruik van aanwezige kennis en een laag niveau van aansprakelijkheid van adviseurs.

Op project- en individueel niveau voerde Terwel bovendien een uitgebreide enquête uit met deelname van 226 respondenten uit de bouwwereld. De kritieke veiligheidsfactoren bleken volgens de deelnemers allemaal op projectniveau te liggen, in de interactie tussen verschillende partijen: communicatie en samenwerking, risicomanagement, controle, allocatie van verantwoordelijkheden, veiligheidscultuur en kennisinfrastructuur.

Niet opgevolgd

Terwel adviseert een aantal maatregelen te treffen. ‘Deze zijn al wel vaker genoemd, alleen werden ze tot nu toe niet breed opgevolgd. Voor constructief risicomanagement dienen bijvoorbeeld duidelijker richtlijnen beschikbaar te komen. Daarnaast zal een verhoging van de aansprakelijkheid van adviseurs mogelijk leiden tot verbetering. Communicatie en samenwerking kunnen onder meer worden verbeterd door adequate toepassing van BIM (Bouwwerk Informatie Model) en Best Practices van kennismanagement moeten worden gedeeld om de kennisinfrastructuur binnen projecten te verbeteren.’

Meer informatie

Ir. Karel Terwel ‘Structural Safety - study into critical factors in the design and construction process’

Contact: Karel Terwel,  (015) 27 81512, K.C.Terwel@tudelft.nl, http://staff.tudelft.nl/K.C.Terwel/