Gezonde Scholen-onderzoek legt pijnpunten in schoolgebouwen bloot

Het onderwijsveld wordt geconfronteerd met bezuinigingen en er zijn onvoldoende investeringsmiddelen om een optimale invulling te geven aan thema’s als energieverbruik, binnenklimaat, duurzaamheid en functionaliteit.

Fragmentarische oplossingen

Uit de Gezonde Scholen-studie blijkt dan ook dat problemen op het vlak van het binnenklimaat vaak lokaal en fragmentarisch worden opgelost. Omwille van ontoereikend budget voor onderwijshuisvesting is er weinig sprake van een globale aanpak, een masterplan of een structurele oplossing voor het probleem: ‘Elke investering - die tegelijkertijd een financiële aderlating is - is eigenlijk oplapwerk aan gebouwen die afgedaan hebben. Als we goede schoolgebouwen willen, zal er toch fors moeten worden geïnvesteerd door de overheid.’

et onderzoek richtte zich op luchtkwaliteit, visueel comfort, thermisch comfort, akoestiek, ergonomie van schoolmeubilair, economisch energiegebruik en het binnenmilieu in het algemeen.

Binnenmilieu

De Gezonde Scholen-studie signaleert volgende problemen op vlak van binnenmilieu:

1. Inveel scholen laat het thermisch comfort te wensen over. De temperatuur is (te) weinig controleerbaar wat volgens 70% van de scholen leidt tot warmteoverlast in de zomer en volgens 40% tot te lage temperaturen in de winter. 1 op 3 scholen klaagt ook over vochtplekken en tocht. Een schooldirecteur zegt hierover: ‘De schoolgebouwen zijn over het algemeen niet meer in orde, zeker niet op het gebied van binnenklimaat. In de zomer is het te warm en in de winter blijft de verwarming dag en nacht op volle toeren draaien. Het is dan snikheet of te koud omdat de pompen uitvallen.’

2. Onvoldoende ventilatie leidt tot een verhoogd CO²-gehalte en slechte luchtkwaliteit. Maar liefst 43% van de scholen klaagt over een muffe en onaangename lucht in de klaslokalen. ‘We zijn al een hele tijd bezig met het aanpakken van de ventilatieproblematiek, maar de gemeente heeft het onderhoud aan de school jarenlang stilgelegd. Kinderen en leerkrachten klagen geregeld over hoofdpijn en de CO²-metingen zijn schrikbarend hoog!’, aldus een verantwoordelijke huisvesting.

3. Veel schoollokalen en gymzalen hebben een slechte akoestiek. 1 op 5 scholen ervaart geluidshinder vanuit aangrenzende ruimtes en veel nagalm. De spraakverstaanbaarheid verbeteren en het terugdringen van achtergrondlawaai vormen grote uitdagingen. ‘We hebben aanzienlijke problemen met akoestiek’, reageert een docent. ‘Er is gewoon te veel lawaai in de leslokalen en op de gangen. Ook in de gymzaal en de refter is vaak een hels kabaal te horen. Dat zit soms echt op de grens van het draaglijke.’

4. De lichtkwaliteit in onderwijsgebouwen laat vaak te wensen over waardoor schoolgebruikers hinder ondervinden op het vlak van visueel comfort. Bijna 1 op 5 scholen geeft aan dat er te weinig licht in de klaslokalen is, terwijl meer dan 30% last heeft van verblindend zonlicht. Een preventie-adviseur uit het onderzoek: ‘Het binnenmilieu in onze school is over het algemeen slecht. Enkele concrete tekortkomingen: klassen zonder ramen, klassen zonder individuele verlichting (gemeenschappelijke aan/uit-knop voor meerdere klassen), geen gordijnen,...’

5. Ook het zuinig gebruik van energie is vandaag één van de grootste pijnpunten in schoolgebouwen. Ruim 1 op 4 scholen geeft aan problemen te ondervinden met economisch energiegebruik. Door slechte isolatie en verouderde verlichting lopen de energiekosten sterk op. Een lid van een schoolbestuur gaat hier verder op in: ‘Onze gebouwen zijn in zeer slechte staat, zonder al te veel isolatie. Door een gebrek aan financiële middelen wachten we al 10 jaar op een degelijke verwarmingsinstallatie die energiezuinig is en goed te regelen.’