Gevel van restmateriaal uit de auto-industrie

maandag 7 oktober 2019

timer 3 min

Het NEMO Science Museum opende in 1997 zijn deuren met een nieuw gebouw in het centrum van Amsterdam. Het gebouw, ontworpen door Renzo Piano, is een populaire attractie voor kinderen. Met de recente uitbreiding Studio, in een voormalige sporthal op het Marineterrein, pal tegenover NEMO, aan de overkant van het Oosterdok, verlegt het museum de focus naar volwassenen.

De opzet van Studio past goed bij het innovatieve karakter van het Marineterrein, een 12,7 hectare groot terrein (rijksgrond), waar al 360 jaar onderdelen van Defensie zijn gevestigd. Het terrein is in 2015 ten dele vrijgegeven door Defensie. Op het Marineterrein zijn sindsdien organisaties en onderzoekers gevestigd die zich bezighouden met het bedenken van oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen en een duurzame leefomgeving. Veel gebouwen op het terrein zijn aangepast. Zo is in 2016 door bureau SLA een van de onderwijsgebouwen van de marine getransformeerd ten behoeve van innovatieve startups.

Bestaande gebouw

De bijna 1400 vierkante meter grote Studio komt in de laagbouw van gebouw 027A, een voormalige sporthal, hemelsbreed 700 meter verwijderd van het recht tegenover gelegengroenkoperen gebouw van het NEMO Science Museum.

De voormalige sporthal maakte integraal onderdeel uit van het gebouwensemble dat in 1966 werd opgeleverd naar een ontwerp van De Weger uit Rotterdam. Het rationele complex leunt stevig op de ‘Vijf Punten van een Nieuwe Architectuur’ van Le Corbusier. De kolommen waar de hoogbouw op rust (de 'pilotis') waren dankbare elementen voor sculpturale expressie. De laagbouw is in de loop van de jaren uitgebreid en bekleed met golfplaat ten behoeve van een (minimaal) isolerende schil.

Het bestaande gebouw is zoveel mogelijk intact gelaten. Met het oog op de nieuwe functie zijn wel enkele bouwkundige ingrepen gebeurd, zoals het verwijderen van niet dragende binnenwanden en het toevoegen van een garderobe en natte groepen. De installatietechniek is enigszins aangepast om de bijeenkomstfunctie te faciliteren.

Gevel

Het uiterlijk van het gebouw onderging een gedaanteverwisseling. Voor Studio ontwierp bureau SLA een gevel van restmateriaal uit de auto-industrie. De 120 vierkante meter gevel bestaat uit twee lagen contourplaten, die ondermeer met hulp van de oogstkaart van SuperuseStudios zijn gevonden. Onderdelen voor nieuwe auto’s worden uit de platen gestanst. Wat overblijft is een 6 millimeter dikke stalen plaat met willekeurige grafische patronen. Voor gebruik aan de gevel werden de contourplaten verzinkt en zijn ze voorzien van een coating.

Bureau SLA koos ervoor om de platen over elkaar te monteren, waardoor de gevel diepte krijgt. De positie van de platen is, omdat de patronen van tevoren niet bekend waren, op de bouwplaats en in het werk vastgesteld. Een mooi voorbeeld van design bycoincidence, een van de kenmerken van circulair bouwen en ontwerpen. De platen zijn bevestigd aan een staalconstructie van standaard elementen, die aan elkaar gebout zijn, zodat ze relatief eenvoudig te demonteren zijn. De staalconstructie staat op een rij poeren los voor het bestaande gebouw.

Dit artikel is verschenen in Stedebouw en Architectuur 04/2019. Lees meer van Stedebouw en Architectuur in onze bibliotheek.