Expressief metselwerk in duurzame baksteenbouw

Pal tegenover het moderne busstation van Herne met zijn transparante dak uit staal en glas, staat sinds kort de expressieve baksteenarchitectuur van K111. Met een solide plint, entrees met naar binnen krommend metselwerk, een over alle verdiepingen afgeronde hoekpartij, brede metselwerkbanden ter hoogte van de verdiepingsvloeren en borstweringen met metselwerk, vormt K111 een stevige tegenhanger van het busstation met zijn filigraan welvende dak.

In de heterogene stedelijke omgeving aan de achterkant van het spoor, positioneerde Kleihues + Kleihues K111 als architectonisch baken aan de doorgaande weg naar het stadscentrum van Herne. Om het gebouw te verankeren in de straatwand, liet het architectenbureau het volume naar de hoeken toe getrapt terugvallen naar de hoogte van de aangrenzende woongebouwen.

K111 heeft 36 drempelvrije twee- tot vierkamer huurappartementen van 60 tot 118 m². De appartementen – met 21 plattegrondvarianten - zijn voorzien van diep terugliggende loggia's en balkons. Door de getrapte opbouw op de hoeken van het gebouw ontstonden op de vijfde woonlaag ook dakterrassen.

Opdrachtgever A + L Kleyboldt Wohnen verlangde een gebouw met een hoge duurzaamheid. Dat vertaalde zich in nieuwbouw die gerealiseerd is volgens de Duitse Effizienzhaus-energiestandaard voor woongebouwen. K111 is een KfW 55 Effizienzhaus, met een primair energieverbruik dat 55% bedraagt van de referentiewoning die men binnen de standaard hanteert. Die hoge mate van duurzaamheid werd in K111 onder andere behaald dankzij de inzet van geothermie en PV.

Voor de gebouwschil koos Kleihues + Kleihues Architekten de Hagemeistersortering Holsten GT in dunformaat. De donkerrode steen met terughoudende zwart-antraciete kolenbrandaccenten sluit aan op de historische industriële baksteenarchitectuur van het Ruhrgebied. "Naast de onregelmatige kolenbrandsporen bezorgt deze steen de gevel nog een andere onmiskenbare karakteristiek. Dit op de baksteen gebrande patina geeft de façades een heel eigen karakter en zorgt voor diversiteit in het gevelbeeld,", aldus projectarchitect Jan Kleihues.

Het metselwerk in de gevels is opgetrokken in kruisverband, met een strekkenlaag die bij de metselwerkreliëfs 2,5 centimeter terugwijkt. Dat bezorgt K111 plasticiteit en een sculpturaal uiterlijk. Ook het karakteristieke metselwerk in de plint draagt daar aan bij, met ter weerszijden van de entrees twee verschillende expressieve metselwerkmotieven uit vormbaksteen. "De band van baksteen geeft als bemiddelaar tussen de gebouwentrees de plint een extra accent", zo Jan Kleihues. 

Kleihues + Kleihues Architekten kozen in K111 welbewust voor afgeronde hoeken, die maken dat de gevelwand zacht overgaat in de straat. "In een klassieke blokstructuur met rechte hoeken vereist het kruisverband met zijn doorlopende koppen- en strekkenlagen op die hoeken een overgang. In K111 kon dankzij de afgeronde vorm op de straathoek de opeenvolging van lagen doorgezet worden. In de loggia's die onder een hoek van 90° buigen, hebben we gebruik gemaakt van dilatatievoegen om de gelaagdheid in het metselverband te behouden. De gelaagde structuur van het metselwerk is zodoende op alle plekken in de gevels van K111 terug te vinden."