Digitalisering kan bouwsector helpen met slimmere stedelijke ontwikkeling

Om de vele woningen te kunnen bouwen die nodig zijn om het woningtekort in Nederland op te lossen - 900.000 tot het jaar 2030 - zijn flinke investeringen nodig. Dat blijkt onder andere uit de recente Kamerbrief van minister Ollongren, waarin ze zegt dat ondanks de flinke toename van de woningbouwproductie in de afgelopen jaren, deze nog niet in de pas loopt met de alsmaar verdere stijgende behoefte aan betaalbare woningen.

Creatiever dan ooit

Tegelijkertijd wordt het steeds belangrijker dat stedelijke omgevingen beter worden ontworpen voor verschillende doeleinden: betere wijken voor mensen om in te wonen in combinatie met optimale mogelijkheden voor werk, communicatie en recreatie. Dat betekent dat in de loop der jaren de eisen waarmee stedenbouwkundige teams rekening moeten houden om wijken met een hoge levenskwaliteit te creëren, in omvang en complexiteit zijn toegenomen. Er zijn de voorkeuren van stadsbewoners, maar ook de geografische en fysieke beperkingen van een stedelijke locatie. Factoren als wind, lawaai of stormwater maken het complexer, net als criteria waaraan voldaan moet worden om de klimaatverandering te matigen.

Dit houdt in dat stedenbouwkundigen, vastgoedontwikkelaars, architecten en gebiedsplanners creatiever moeten zijn dan ooit. Zij moeten manieren bedenken om de dichtheid te verhogen zonder de levenskwaliteit te verminderen of de volksgezondheid in gevaar te brengen; met manieren om de ruimte maximaal te benutten en tegelijk de milieu-impact tot een minimum te beperken. Ontwikkelaars, architecten, ingenieurs en de bouwsector staan onder druk en de grote vraag is: hoe kunnen deze partijen op elk gebied meer doen? Een belangrijke oplossing voor dit vraagstuk is gebruik te maken van digitalisering, digitale transformatie en de geleidelijke invoering van digitale technologieën en workflows.  

Digitale tools

Met een traditionele manier van werken in de bouwsector worden alle fasen van projecten lineair behandeld, waardoor teveel parameters meteen aan het begin worden vastgelegd en de kleinste verandering later in het proces vereist dat het hele proces opnieuw doorlopen moet worden. Dat is zeer kostenintensief, tijdrovend en een rem op niet alleen de creativiteit, maar ook op het vinden van de meest optimale oplossing. Het is belangrijk methoden en technieken die al een revolutie in andere industrieën hebben teweeggebracht openlijk te bespreken en te onderzoeken hoe ze van invloed zijn op de samenwerking tussen belanghebbenden, projectkwaliteit, tijdschema's en kosten. 

Nederland bevindt zich in een van de beste posities om digitale tools in de bouwbranche in te voeren en er maximaal van te profiteren. Samen met Scandinavische landen, waaronder Noorwegen en Zweden, is Nederland immers een van de koplopers als het gaat om BIM: bijna 60 procent van de bouwprojecten wordt uitgevoerd met behulp van een digitaal model. Dat is mede te danken aan de Nederlandse open protocollen voor processen en dataformaten die de mate ondersteunen waarin BIM-systemen gegevens kunnen uitwisselen, interpreteren en delen: VISI, COINS en CB-NL. Met digitale oplossingen die Artificial Intelligence en Machine Learning bieden, evenals geavanceerde analyses en generatief ontwerpen, kan de bouwbranche nog sneller innoveren en BIM in feite uitbreiden naar de eerste twee fasen in de bouwcyclus die tot nog toe onaangetast zijn door technologie. 

Holistische benadering

Zo zijn er de laatste jaren digitale oplossingen geïntroduceerd die gebruik maken van de kracht van cloud computing en AI waarmee een meer holistische benadering van stadsplanning mogelijk wordt gemaakt. Geavanceerde modellering en analyses kunnen planningsteams helpen om bouwlocaties tot in detail te bestuderen en te testen, en om de best mogelijke woonkwaliteiten te vinden voor deze en toekomstige generaties. Het uitvoeren van haalbaarheidsstudies en het testen van verschillende ontwerpen voor een locatie kan nu in minuten en uren worden gedaan in plaats van weken en maanden. Bovendien is het mogelijk alle aspecten van een locatie tegelijk te analyseren en door te rekenen of op elk moment wijzigingen aan te brengen, zonder ooit de overkoepelende context te verliezen. Ook bevordert het snellere en meer responsieve iteraties.

Met zo’n werkwijze vermijden ontwikkelaars en aannemers kostbare fouten in de eerste fases, zodat er geen tijd en geld besteed hoeft te worden aan het corrigeren van fouten tijdens het bouwproces. Het aantal woningen neemt toe én er worden woningen opgeleverd die duurzamer zijn en een betere ontwerpkwaliteit hebben.

Bovendien wordt het gemakkelijker om informatie uit te wisselen. Digitale tools doorbreken de omslachtige werkstromen en ongewenste silo's. Op dezelfde manier wordt ook de dialoog en de voortdurende afstemming van verwachtingen verbeterd. Ook hier geldt dat digitale hulpmiddelen de projectdeelnemers in staat stellen voortdurend en in realtime informatie te ontvangen over veranderingen naarmate het project zich ontwikkelt. Tenslotte kunnen ontwikkelaars, architecten en anderen waardevolle lessen trekken uit elk project en die overdragen naar nieuwe projecten, wat ook weer tijdsbesparingen oplevert. En ja, dat laatste klinkt heel logisch, maar helaas is het vaak nog geen realiteit.

Resultaat: door digitalisering kunnen meer woningen met betere woonkwaliteit sneller opgeleverd en verkocht worden en het stelt bedrijven in staat duurzamere woningen te bouwen. Bovendien worden ze gemakkelijker verkoopbaar, wat hun waarde als beleggingsobject voor investeerders verhoogt.

*Bron: Centraal Planbureau – Nederland in 2030 en 2050