De leefbare stad: ontwerp voor ouderen en kinderen

dinsdag 23 juni 2015

timer 3 min

Tijdens het Nationaal Fietscongres op donderdag 18 juni hield wereldberoemd stedenbouwer Gil Peñalosa een inspirerende sessie over zijn 8-80 filosofie. Deze filosofie pleit voor een stedelijke omgeving die ontworpen is voor de kwetsbare inwonersgroepen. Oftewel: een stad voor iedereen, ongeacht leeftijd of sociale klasse.

Rol Nederland

Volgens Peñalosa is er voor Nederlandse gemeenten nog heel wat te winnen als het gaat over de inrichting van steden voor fietsers en voetgangers. “De rol van Nederland kan grandioos zijn voor mobiliteit wereldwijd,” aldus Peñalosa. Nederlandse steden zijn dichtbevolkt en dus bij uitstek geschikt om een leefbare stad te ontwerpen voor meerdere doelgroepen. De stedenbouwer adviseert daarbij de blik op de toekomst te houden. “Rond 2050 gaat de wereldbevolking stabiliseren, dus wat wij nu doen, zal vorm geven aan hoe biljoenen mensen voor honderden jaren gaan leven.”

Kwestie van leven en dood

Omdat er toch nog veel ongelukken in het verkeer gebeuren, is het volgens Peñalosa een kwestie van onze denkpatronen veranderen. “Zie de straat niet als spel en vertier, maar als een kwestie van leven en dood. Er treden veel conflicten op in de mobiliteit, bijvoorbeeld door fietsers die op het trottoir fietsen omdat de weg gevaarlijk is, terwijl er ook kinderen op het trottoir spelen.” Ook signaleert Peñalosa dat er bij stedelijke inrichting nauwelijks aan ouderen wordt gedacht omdat die bijna nooit klagen over de gevaren, maar ondertussen wel eenzaam thuis zitten en niet de openbare ruimte in durven te gaan. “We behandelen onze voetgangers niet op de juiste manier. Faciliteer voor hun, dan wordt het voor iedereen een veiligere, leefbaardere stad.”

Ruimte voor de fiets in plaats van de auto

Een ander, misschien wel groter probleem is het statussymbool van de auto. “In de VS wordt één op de vier dollars besteedt aan mobiliteit en benzine, terwijl universiteit of vakanties vaak niet in de kosten passen. Ook in Nederland zie je die voorkeur, waarbij gemeenten niet durven ruimte van auto’s af te nemen ten gunste van de fiets.” Volgens de stedenbouwer is dat echter juist wat er moet gebeuren. Door auto’s ontstaat er een machtsverschil, één die niet bestaat in fietsverkeer. “We vergelijken onszelf met onze automerken. Maar als we fietsen, zijn we allemaal gelijk.”

Experimenteer

Hoe maken we de stad leefbaar? Die vraag moet volgens Peñalosa centraal staan bij iedere gemeente en vooral ook neergelegd worden bij de inwoners. “Luister naar wat de gebruikers willen, maar vooral ook naar de niet-gebruikers. Waarom gebruiken zij niet? Hoe kun je het zo ontwerpen dat ze wél gaan gebruiken? Maak daarvoor gebruik van pilots. Door te experimenteren met innovaties dwing je inwoners niks op en kunnen ze wennen aan veranderingen.”

De sessiedeelnemers verlieten geïnspireerd de zaal, overtuigd en geënthousiasmeerd door Peñalosa’s woorden. Nu de volgende uitdaging: zijn woorden omzetten naar realiteit.

Lees een volledig verslag over het Nationaal Fietscongres en de op die dag gehouden sessies op de website van het congres.