Cor Molenaar: 'Vergeet de winkels, zet in op ontmoeten'

Waar zit de kern van het probleem?

“We kijken allemaal naar de symptomen, maar we moeten kijken naar de oorzaken van de leegstand. Kijk eens naar het winkelaanbod in een gemiddelde stad. Dat is eigenlijk best fors. Voor 1970 had je helemaal niet zoveel winkels. Daarna ging het economisch beter, mensen hadden wat te besteden. In de jaren 90 kwam daar nog een grote boost bij toen vrouwen massaal de arbeidsmarkt betraden en er twee inkomens waren om uit te geven. Eigenlijk hebben we dus maar een relatief korte periode gehad met een groot winkelaanbod in stadscentra.”

Hoe kunnen binnensteden er weer bovenop krabbelen?

“Laat de ambitie om een zo groot mogelijk winkelaanbod in je centrum te hebben varen. Dat is helemaal nergens voor nodig. Mensen doen steeds meer aankopen online. Vroeger moest je wel naar een winkel, maar daar draait het helemaal niet om in een binnenstad. Mensen willen elkaar ontmoeten en dat zou een binnenstad moeten faciliteren.”

Hoe brengen we dat soort ontmoetingsplaatsen tot stand?

“Het gebeurt al heel veel, maar op andere plekken. Kijk maar eens naar een voetbalstadion. Daar gaan tienduizenden mensen helemaal uit hun dak en zijn ze met hetzelfde ding bezig. Wat je in eerste instantie nodig hebt, zijn mensen. Laat die winkels dus varen en laat mensen weer wonen in een centrum. Dan komen er vanzelf uitgaansgelegenheden, eventueel aangevuld met kleine boetiekjes die het verschil maken. Een winkel kan wel een ontmoetingsplaats zijn, namelijk. Maar in kleinere steden is dat wel een stuk moeilijker.”

Zijn er voorbeelden van steden die op de goede weg zijn?

“Poeh, daar word ik wel even stil van… In Spanje, Groot-Brittannië en de VS zijn ze aardig aan de weg aan het timmeren. Maar in Nederland? Hier blijven we vooral hangen in discussies rond ruimtelijke ordening. Als je het toch hebt over geslaagde transformaties in Nederland, kom je al snel uit bij kleine toeristenstadjes, zoals Delden, Den Burg of Bergen.”

Waarom komt het in Nederland zo slecht van de grond?

“We stellen de verkeerde prioriteiten. We zijn massaal online aan het shoppen geslagen, vooral als het gaat om schoenen, kleding en speelgoed. Bouwmarkten, daarentegen, doen het weer hartstikke goed. Maar die zitten op makkelijk te bereiken plekken buiten het centrum. Om echt een goede ontmoetingsplek te worden, moet je ook goed bereikbaar zijn. Waarom moet je in al die kleine steden nog betalen om te parkeren? Neem Assen: 80 procent van de mensen wil daar graag met de auto naar het centrum en toch voeren ze betaald parkeren in. Vind je het gek dat daar 35 procent leegstand is?”

Cor Molenaar is één van de sprekers tijdens de Masterclass Smart Cities op 18 mei in Utrecht. Inschrijven voor deze Masterclass kan via deze link.