Architectuur kan bijdragen aan energiezuiniger wonen

dinsdag 11 november 2014

timer 3 min

BNA Onderzoek heeft in samenwerking met architect Joost Hovenier (Office Winhov) een studie verricht of en hoe de architectuur bij kan dragen aan energiezuiniger wonen. Deze zogenoemde verkenning ‘Energiebesparing met de plattegrond’ toont aan dat de architect naast de installateur toegevoegde waarde heeft als het gaat om een lagere energierekening. De belangrijkste conclusie uit de verkenning is dat innovatie en experiment in de woningplattegrond van meerwaarde kan zijn voor energiezuinige oplossingen.

Diepere plattegronden

Het vertrekpunt van de studie was de indeling van de woningplattegrond. Vroeger had een woning een warmtebron, geplaatst in het hart van de woning. Hier bevonden zich de woonkamer en de eettafel. Functies die minder warmte nodig hadden, lagen verder weg van de warmtebron. Vandaag de dag worden alle vertrekken van een woning tot de zelfde temperatuur verwarmd, terwijl dat misschien helemaal niet nodig, en energietechnisch niet zinvol is.

Verschillende manier van lichtinval

Uitgaand van het feit dat diepere plattegronden helpen bij het bezuinigen op energie (minder geveloppervlak betekent minder afkoeling of opwarming), werd er vervolgens gekeken naar de factor daglicht. Net als bij de verwarming geldt hier dat niet alle ruimtes in een woning even veel daglicht nodig hebben. Differentiatie van lichtinval in de plattegrond kan leiden tot bijzondere architectuur, en creatief gebruik door de bewoners.

Inspiratie uit het binnen- en buitenland

Voorbeelden voor zowel woningen met meerdere ‘klimaatzones’ als diepe plattegronden met lichtere en donkerdere vertrekken zijn over de hele wereld en in alle klimaatzones te vinden. Tot de verzameling behoren onder andere de Casa Girasole, die met de zon mee draait, Venetiaanse burgerwoningen met inpandige woonkamers, een Japans voorbeeld met woonschillen die verschillende temperaturen hebben en de woningen met serres van Lacaton & Vassal.

Achtergrond onderzoekers

Joost Hovenier (Office Winhov) zocht naar antwoorden op de vraag hoe de veranderende energienormen in de woningbouw zich verhouden tot de ontwikkeling van de plattegronden. Zijn er voor energiezuinigere woningen naast technische ingrepen ook oplossingen vanuit de architectuur te bedenken? We zijn – als gebruikers van passiefhuizen – al aan het omdenken. Kan het ook nog anders? Deze discussie werd in 2013 gevoerd met collega-architecten in een reeks workshops die Joost Hovenier samen met BNA Onderzoek organiseerde.

Over BNA Onderzoek

BNA Onderzoek is het praktijklab van de BNA, branchevereniging voor Nederlandse architectenbureaus, waar slimme ideeën voor de gebouwde omgeving worden ontwikkeld. BNA Onderzoek brengt architecten, onderzoekers, marktpartijen en overheden samen om na te denken over maatschappelijke vraagstukken.